ဘာသာစကား: Burmese
495038784c054c0fb85c537f91f02832

အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ဘာေတြသိထားသင့္သလဲ

အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ မိသားစုတိုင္း၊ ျပည္သူလူထုတိုင္း သိထားသင့္သည့္ အခ်က္မ်ား။

ပဋိပကၡျဖစ္ပြားမႈ၊ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ား၊ သို႔မဟုတ္ ကပ္ေရာဂါမ်ားက်ေရာက္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားသည္ မိသားစုမ်ားကို အႏၱရာယ္က်ေရာက္ေစႏိုင္ၿပီး အထူးသျဖင့္ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ပြားေစႏိုင္ျခင္း၊ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္းႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ျခင္း စသည့္ အႏၱရာယ္မ်ားႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕ရႏိုင္ပါသည္။

မွန္ကန္သည့္သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ပံ့ပိုးမႈမ်ားသည္ မိသားစုမ်ားႏွင့္ ျပည္သူလူထုကို အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားတြင္ မည္ကဲ့သို႔လုပ္ေဆာင္ ရမည္ကုိ သိရွိေစၿပီး အေသးစိတ္အစီအစဥ္မ်ား ခ်မွတ္ႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ လတ္တေလာအေျခအေနတြင္ ကေလးသူငယ္ သန္းေပါင္း ၂၃၀-ခန္႔သည္ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားေနသည့္ ေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္ေနၾကရသည္။

မိန္းကေလးမ်ား၊ ေယာက်္ားေလးမ်ားႏွင့္ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသည္ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ အဆိုး၀ါးဆံုးခံစားေနၾကရသူမ်ားျဖစ္သည္။ႏွစ္စဥ္ လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာသည္ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားေၾကာင့္ မိမိတို႔၏ေနအိမ္ႏွင့္အရပ္ေဒသမ်ားကို စြန္႔ခြာတိမ္းေရွာင္ေနၾကရသည္။ ၂၀၁၃-ခုႏွစ္က လူ ေပါင္း ၂၂-သန္းနီးပါးခန္႔သည္ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားေၾကာင့္ အိုးအိမ္မဲ့ကာ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ခဲ့ၾကရသည္။ ဤအေရအတြက္၏ သံုးဆနီးပါးခန္႔သည္ ပဋိပကၡေၾကာင့္ အသစ္ေ႐ႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သူမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ျပင္းထန္သည့္ ရာသီဥတုအေျပာင္းအလဲေၾကာင့္ ေနရပ္စြန္႔ခြာတိမ္းေရွာင္ေနထိုင္ရ ျခင္းသည္ ထိုကန္းဂဏန္းထက္ အဆေပါင္းမ်ားစြာ ပိုမိုမ်ားျပားႏိုင္ပါသည္။ အိုးအိမ္မ်ားေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္ရျခင္းသည္ မိသားစုမ်ား၏ အသက္ေမြး ၀မ္းေက်ာင္းအလုပ္အကိုင္မ်ားႏွင့္ လူမႈေရးပံ့ပိုးမႈႏွင့္ ပံုမွန္လည္ပတ္ေနမႈမ်ားကို ပ်က္ျပားေစပါသည္။ ဤအခ်က္သည္ မိသားစုမ်ားကို တကြဲတျပား ျဖစ္ေစၿပီး ကေလးမ်ားသည္လည္း ခြဲျခားဆက္ဆံခံရျခင္း၊ အလြဲအသံုးျပဳခံရျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္ခံရျခင္း၊ ဆင္းရဲမြဲေတျခင္းႏွင့္ မတရားႏိွပ္စက္ခံရျခင္း စသည့္ အႏၱရာယ္မ်ားႏွင့္လည္း ႀကံဳေတြ႔ရႏိုင္ပါသည္။

ပဋိပကၡျဖစ္ျခင္းႏွင့္ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားသည္ ကေလးမ်ားကို ေရာဂါမ်ားျဖစ္ပြားေစျခင္းႏွင့္ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေစႏိုင္သည္။ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈရရွိရန္ အခြင့္အလမ္းမ်ားလည္းေလ်ာ့နည္းသြားႏိုင္ျခင္းႏွင့္ အစားအေသာက္ခ်ဳိ႕တဲ့မႈမ်ား ပံုမွန္ျဖစ္ေပၚတတ္ပါသည္။ ေရရွားပါးမႈမ်ားျဖစ္လာႏိုင္ၿပီး အထူးသျဖင့္ လူဦးေရထူထပ္ျခင္းေၾကာင့္ ေရကိုအကန္႔အသတ္ျဖင့္သာသံုးစြဲရေသာ အေျခအေနသို႔ေရာက္ရွိတတ္ၿပီး သန္႔ရွင္းမႈခ်ဳိ႕တဲ့သည့္အေျခအေနမ်ားလည္း ျဖစ္ေပၚႏိုင္ပါသည္။ ကေလးမ်ားပညာေရးကိုလည္း ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါသည္။ ေက်ာင္းမ်ားသည္ တိုက္ပြဲ မ်ားအတြက္ ပစ္ခတ္ျခင္းႏွင့္ ေသြးေဆာင္ေခၚယူျခင္း၊ ျပန္ေပးဆြဲျခင္းမ်ားအတြက္ ပစ္မွတ္ျဖစ္ေနပါသည္။ ေက်ာင္းဆရာ/ဆရာမမ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းသံုး ပစၥည္းမ်ားမွာလည္း ျပည့္စံုမႈမရွိႏိုင္ေတာ့ပါ။ ဤကဲ့သို႔ေသာအေျခအေနမ်ဳိးမ်ားတြင္ အိပ္ခ်္အိုင္ဗီြပိုး ကူးစက္ခံရႏိုင္သည့္ အႏၱရာယ္ပိုမို ႀကီးမားလာ ႏိုင္ပါသည္။

ပဋိပကၡမ်ားျဖစ္ေပၚေနခ်ိန္တြင္ မိန္းကေလးမ်ားႏွင့္ေယာက်္ားေလးမ်ားကို အတင္းအဓမၼ စစ္မႈထမ္းရန္အတြက္ ေစခိုင္ျခင္းခံရႏိုင္ပါသည္။အမ်ဳိိးသမီးမ်ားကိုလည္း အဓမၼက်င့္ျခင္းအပါအ၀င္ ျပန္ေပးဆြဲျခင္း၊ လူကုန္ကူးျခင္း၊ လိင္မႈဆိုင္ရာအၾကမ္းဖက္ျခင္း၊ စသည့္အႏၱရာယ္မ်ားႏွင့္လည္း ႀကံဳေတြ႔ရ ႏိုင္ပါသည္။

အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ( ကပ္ေရာဂါမ်ား ) က်ေရာက္တတ္ၿပီး သို႔မဟုတ္ ကူးစက္တတ္ေသာေရာဂါမ်ား (ကပ္ေရာဂါ) မ်ားေၾကာင့္လည္း အေရးေပၚအေျခအေနမ်ား ေပၚေပါက္တတ္ပါသည္။ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားသည္ ေရာဂါ၏ျပင္းထန္ေသာသဘာ၀ႏွင့္ သို႔မဟုတ္ ျပည္သူလူထု၏ တုန္႔ျပန္မႈအေပၚအေျခခံ၍ ပိုမိုျမင့္မားလာႏိုင္ပါသည္။ အသက္(၅)ႏွစ္ေအာက္ ကေလးမ်ားသည္ ကူးစက္ေရာဂါမ်ား ကူးစက္ႏိုင္ရန္ အဓိကအႏၱရာယ္ျဖစ္ႏိုင္သူမ်ား ျဖစ္သည္။

ကေလးငယ္မ်ားႏွင့္ သူတို႔၏မိသားစု၀င္မ်ားသည္ ေဖာ္ျပပါအႏၱရာယ္က်ေရာက္သည့္ အေျခအေနမ်ဳိးတြင္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈအတြက္ အခြင့္အလမ္းမ်ားႏွင့္ သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ပံ့ပိုးမႈမ်ားရရွိရန္ ႀကဳိးပမ္းေဆာင္ရြက္သြားၾကရပါမည္။

အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ မိသားစုတိုင္း၊ ျပည္သူလူထုတိုင္း သိထားသင့္သည့္ အခ်က္မ်ား

၁။ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားတြင္ ကေလးမ်ားသည္ အေရးေပၚအေျခအေနမဟုတ္သည့္ အေျခအေနမ်ားကဲ့သို႔ တူညီသည့္အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိရပါမည္။ပဋိပကၡျဖစ္ျခင္း၊ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ သို႔မဟုတ္ ကပ္ေရာဂါမ်ားက်ေရာက္ျခင္းကဲ့သို႔ေသာအေရးေပၚအေျခအေနမ်ားတြင္လည္း ဤအခ်က္သည္ အၿမဲမွန္ကန္ေနမည္။

၂။ မိန္းကေလးမ်ားႏွင့္ေယာက်္ားေလးမ်ားႏွင့္ သူတို႔၏မိသားစုမ်ားႏွင့္ျပည္သူမ်ားသည္ ေနအိမ္မ်ား၊ ေက်ာင္းမ်ားႏွင့္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအတြင္း အေရး ေပၚအေျခအေနမ်ားအတြက္ ျပင္ဆင္ထားႏုိင္ရန္ ႀကဳိတင္စီစဥ္ထားရွိရမည္ျဖစ္ၿပီး လြယ္ကူသည့္နည္းလမ္းမ်ားကိုလည္း ရွာေဖြထားရပါမည္။

၃။ ၀က္သက္ေရာဂါ၊ ၀မ္းပ်က္၀မ္းေလွ်ာေရာဂါ၊ အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ၊ ငွက္ဖ်ားေရာဂါ၊ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ျခင္းႏွင့္ ေမြးကင္းစကေလးမ်ားတြင္ျဖစ္ပြားေလ့ရွိ ေရာဂါမ်ားသည္ အထူးသျဖင့္ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားတြင္ ကေလးမ်ားေသဆံုးရျခင္း၏ အဓိကအေၾကာင္းအရင္းမ်ား ျဖစ္သည္။

၄။ ကူးစက္ေရာဂါမ်ားျဖစ္ပြားခ်ိန္ သို႔မဟုတ္ ကပ္ေရာဂါမ်ားက်ေရာက္ခ်ိန္သည္ အေရးေပၚအေျခအေနကို ျဖစ္ေပၚေစႏိုင္ပါသည္။အီဘိုလာေရာဂါႏွင့္ ေနရာေဒသအႏ႔ွံျဖစ္တတ္ေသာ ကမာၻ႔လူတုပ္ေကြးကဲ့သို႔ေသာေရာဂါမ်ိဳးႏွင့္ အျခားေသာေရာဂါမ်ားသည္ လူအခ်င္းခ်င္း အနီးကပ္ထိေတြ႕မႈေၾကာင့္ ကူးစက္ျပန္႔ပြားပါသည္။ ဖ်ားနာေနသူမ်ားကိုလည္း ေနာက္ထပ္ေရာဂါကူးစက္ျပန္႔ပြားမႈမ်ားမရွိသည္အထိ္ သီးျခားခြဲထားရပါမည္။

၅။ မိခင္မ်ား သို႔မဟုတ္ အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ့ေသာ မိခင္မ်ားသည္ပင္လ်င္ မိခင္ႏို႔ကိုတိုက္ေကၽြးရပါမည္။ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ စိတ္႐ႈပ္ေထြးေန ခ်ိန္မ်ားတြင္လည္း မိခင္ႏို႔ တိုက္ေကၽြးရပါမည္။

၆။ ကေလးမ်ားသည္ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားတြင္ ဆူပူအၾကမ္းဖက္မႈမ်ားမွ ကာကြယ္တားဆီးေပးမႈမ်ားကို ခံယူႏိုင္ခြင့္ရွိပါသည္။ အစိုးရမ်ား၊ အရပ္ဖက္လူမႈအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ျပည္သူမ်ားႏွင့္ မိသားစုမ်ားသည္ ကေလးမ်ားကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးရန္ တာ၀န္ရွိပါသည္။

၇။ ကေလးမ်ားကို ေယဘူယ်အားျဖင့္ သူတို႔၏မိဘမ်ား သို႔မဟုတ္ အၿမဲျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ေပးေနသူမ်ားက ေစာင့္ေရွာက္ေပးရန္လိုအပ္ပါသည္။ ကေလး မ်ားအတြက္ ပိုမို၍ လံုျခံဳမႈရရွိေစရန္ ျဖစ္ပါသည္။ အကယ္၍ မိသားစုမ်ားႏွင့္ကြဲကြာသြားပါက ကေလးမ်ားကို မိသားစုမ်ားႏွင့္အတူ ျပန္လည္၍ တစ္စု တစ္ေ၀းတည္းေနထိုင္ႏိုင္ရန္ မည္သည့္ႀကဳိးပမ္းမႈမ်ဳိးကိုမဆို ေဆာင္ရြက္ေပးၾကရပါမည္။ မိသားစုမ်ားႏွင့္အတူတကြ စုစည္းေနထိုင္ျခင္းသည္ ကေလးငယ္မ်ားအတြက္ အသင့္ေလ်ာ္ဆံုးျဖစ္သည္။

၈။ ေဘးအႏၱရာယ္မ်ားႏွင့္ စစ္ပြဲပဋိပကၡမ်ားေၾကာင့္ျဖစ္ေသာ မိသားစုဖရိုဖရဲျဖစ္ျခင္းႏွင့္ စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားသည္ ကေလးငယ္မ်ားကိုေၾကာက္ရြံ႕ျခင္းႏွင့္ ေဒါသႀကီးျခင္းမ်ား ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ဤကဲ့သို႔ေသာအေျခအေနမ်ား ေပၚေပါက္လာပါက ကေလးမ်ားအတြက္ အထူးဂရုစိုက္မႈႏွင့္ ေႏြးေထြးမႈ ပိုမို လိုအပ္ပါသည္။ ကေလးမ်ားကို လံုျခံဳႏိုင္သမွ်လံုျခံဳမႈရွိေအာင္ ထားရွိရပါမည္။ ပံုမွန္လုပ္ငန္းမ်ား လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ရန္လည္း ပံ့ပိုးေပးရပါမည္။

၉။ အေရးေပၚအေျခအေနမ်ားျဖစ္ေပၚေနခ်ိန္တြင္ပင္လ်င္ ကေလးမ်ားကို ပညာသင္ၾကားေပးခြင့္ရွိပါသည္။ကေလးမ်ားကို အႏၱရာယ္ကင္းသည့္ ကေလး ေပ်ာ္ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ပညာသင္ၾကားျခင္းသည္ စိတ္အာရံုမ်ား ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္လာေစရန္ တြန္းအားေပးႏုိင္ၿပီး က်န္းမာေရးျပန္လည္ေကာင္းမြန္လာေစ ရန္ အစပ်ိဳးလုပ္ေဆာင္လာေစရန္အတြက္လည္း ပံ့ပိုးကူညီႏိုင္မည္ ျဖစ္ပါသည္။

၁၀။ ေျမႁမွဳပ္မိုင္းမ်ား၊ ေျမနင္းမိုင္းမ်ားႏွင့္ မေပါက္ကြဲေသးေသာလက္နက္ခဲယမ္းမ်ားသည္ အလြန္အႏၱရာယ္ႀကီးမားပါသည္။ယင္းပစၥည္းမ်ားကို ကိုင္ တြယ္ျခင္း၊ တက္နင္းျခင္း သို႔မဟုတ္ အျခားနည္းလမ္းတစ္မ်ိဳးမ်ိဳးျဖင့္ အေႏွာင့္အယွက္ေပးျခင္းမ်ားျပဳလုပ္ပါက ေပါက္ကြဲႏိုင္ၿပီး လူေပါင္းမ်ားစြာ အသက္ဆံုး႐ံႈးျခင္း သို႔မဟုတ္ မသန္မစြမ္းျဖစ္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚႏိုင္ပါသည္။ ကေလးမ်ားႏွင့္သူတို႔မိသားစုမ်ားသည္ အႏၱရာယ္ကင္းေၾကာင္း ေၾကျငာ ထားသည့္ ေနရာေဒသမ်ားတြင္သာ ေနထိုင္ၾကရပါမည္။ မသိနားမလည္သည့္ ပစၥည္းမ်ား ကိုယ္တြယ္ျခင္းမ်ားကိုလည္း ေရွာင္ရွားၾကရမည္ ျဖစ္ပါ သည္။

The Internet of Good Things